ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

355

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

* ( 144 - تولد مرحوم حاج ملا على قارپوزآبادى - ره ) * قارپوزآباد چنان‌كه در « تاريخ علماء زنجان : 81 » فرموده قريه‌اى است از قزوين ، و حاج ملا على چنان‌كه هم آنجا نوشته ، و نيز در « الذريعة 5 : 248 شماره 1193 » فرموده فرزند ملا گل‌محمد بن ملا على محمد و خود از بزرگان علماء و فقهاء و أهل علم و ادب بوده . شرح احوالش در كتاب « وقايع الايام خيابانى 3 : 201 تا 203 » در حاشيه و بعضى از مجلدات « الذريعة » نوشته ، و هم در « قصص العلماء : 80 » ذكرى از او نموده ، و در « المآثر : 143 » عنوانى مخصوص براى او منعقد فرموده ، و آنجا او را قازپوزآبادى بدوزاى نوشته ، و در « وقايع الايام » قابوزآبادى ، و در « تاريخ علماء زنجان » و « الذريعة 4 : 301 شماره 1312 و 5 : 248 شماره 1193 » چنان كه گفتيم قارپوزآبادى به اهمال راء ، و در « قصص العلماء » قرپوزآباد بدون الف و اهمال راء فرموده . و به‌هرحال ، وى بنص وقايع كه مفصل‌تر از باقى ديگر نوشته در اين سال متولد شده ، و در « الذريعة : 5 » در سنه 1200 فرموده ، و هر دو اين‌ها آن را از « انيس الطلاب » ملا محمد حسن زنجانى نقل كرده‌اند ، الا اينكه در وقايع آن را بتوسط مجموعهء اردوبادى كه ظاهرا « زهر الرياض » باشد از « انيس الطلاب » نقل كرده . خلاصه حاج ملا على چندى در قزوين درس خوانده و آنگاه باصفهان رفت ، و آنجا مدت پانزده سال در نزد مرحوم شيخ محمد تقى ايوانكيى و ديگران تحصيل كرد تا از شيخ مرقوم اجازه گرفت ، و بعد از آن بقزوين بازآمد و دوازده سال در خدمت مرحوم آخوند ملا عبد الكريم ايروانى درس خواند و هم از او اجازه گرفت ، و ملا عبد الكريم به‌طورىكه در « قصص العلماء » فرموده ؛ در جواب سؤالى ذكر كرده كه « من أعلم مىباشم و پس از من آخوند ملا على اعلم است ، ازآن‌پس حاجى ملا محمد تقى » كه مقصود شهيد ثالث باشد . مختصر ، حاج ملا على پس از تحصيل علوم چندى در قزوين تدريس نمود ، و مرحوم ميرزاى رشتى أعلى اللّه مقامه ، چنان‌كه در « الذريعة 4 شماره مذكور » فرموده در أوائل امر خود آنجا نزد وى درس خوانده ، و پس از آن در حدود سال 1250 و اندى بزنجان رفت و آنجا سكونت نموده و بتأليف و تدريس مشغول شد ، و چون فتنهء بابيه در